Życie kolejowego globtrotera do łatwych jednak nie należy. Najpierw musi wybrać przewoźnika (na południu kraju jest dwóch), co niesie dalsze konsekwencje. Wprawdzie w takich np. Niemczech czy w Szwajcarii różnorodność na torach jest jeszcze większa, to jednak jak na kraje cywilizowane przystało firmy umiały się dogadać i swoje bilety honorują. W Polsce tak dobrze nie ma: jeśli spóźnimy się na pociąg np. PKP Intercity, a za pół godziny mamy połączenie spółki Przewozy Regionalne, to musimy zwrócić bilet (opłata manipulacyjna!) i kupić nowy.

W dodatku każda firma przewozowa ma własne systemy ulg i promocji. To zaś każe się głęboko zastanowić: stawiać na bilety jednorazowe - pojedziemy wtedy pociągami jakimi chcemy - czy kupić pakiet promocyjny jednego przewoźnika, co pozwoli zaoszczędzić pieniądze, ale jednocześnie skaże nas na konkretne połączenia i nie zawsze o wygodnej porze.

Taki dylemat mają m.in. mieszkańcy Katowic i Krakowa wybierający się na zachodnie wybrzeże. Do Świnoujścia i Międzyzdrojów jeździ bowiem w sezonie i państwowe PKP Intercity i samorządowe Przewozy Regionalne.

Kolejny szkopuł jest taki, że nie wszędzie wszyscy przewoźnicy docierają. Kiedyś, jadąc z przesiadką, kupowaliśmy jeden bilet korzystając z zasady, że każdy kolejny kilometr jest tańszy niż ten pierwszy (czyli bilet z Krakowa do Łeby kosztuje mniej, niż z Krakowa do Gdyni i z Gdyni do Łeby). Teraz jest to możliwe bez dodatkowych warunków tylko wtedy, gdy przewoźnicy będą ci sami. Ale jeśli różni, to choć istnieje bilet "Wspólny przejazd" - to wyklucza on inne zniżki udzielane przez poszczególne spółki przewozowe. Zakup "Wspólnego przejazdu" trzeba więc dokładnie rozważyć. Na pociechę: jeśli opłaca się jednak kupić odrębne bilety na oba odcinki, to możemy to zrobić już na stacji początkowej.

Zamieszanie na polskich torach dodatkowo potęguje istnienie u każdej z firm kilka rodzajów pociągów. I tak PKP Intercity, dominujący na trasach dalekobieżnych, ma połączenia kategorii TLK - dawne pospieszne, oraz typu Ekspres (Ex) i Express InterCity (EIC). Z kolei Przewozy Regionalne oferują przede wszystkim połączenia lokalne Regio, ale także dalekobieżne InterRegio (IR) oraz RegioEkspres (REx).

Pamiętajmy: w kasie podajemy nie tylko stację docelową, ale i godzinę odjazdu. To pozwoli uniknąć przykrych niespodzianek, gdy konduktor naszego biletu nie uzna lub każe nam coś dopłacić.

Bo pociągi tej samej relacji mogą mieć różne trasy. Np. nocne z Częstochowy do Gdyni jadą przez Łódź albo Łowicz, ale także przez Warszawę. Dla spragnionego fal Bałtyku to różnica żadna, ale dla konduktora - zasadnicza. A za wypisanie dopłaty w pociągu trzeba ekstra płacić.

Oto przewodnik po gąszczu promocji biletowych dwóch przewoźników operujących na południu kraju.

Spółka PKP InterCity

• "Wakacje z Intercity". Z południa Polski najszybciej dojedziemy do Trójmiasta kursującymi za dnia pociągami typu Ex i EIC. Kupując pakiet trzech biletów w ofercie "Wakacje z Intercity" na przejazdy w dowolnych relacjach, zapłacimy 169 zł. Dwa bilety są na klasę 2, a jeden na klasę 1. Bilety musimy wykorzystać sami (imię i nazwisko wypisujemy na książeczce). Uwaga, przed podróżą bilet trzeba zalegalizować w kasie i wykupić miejscówkę: 3 zł na pociąg Ex i 12 zł na EIC (ale w niektórych EIC - "Polonia", "Praha", "Sobieski", "Wawel" i "Neptun" - miejscówka kosztuje 3 zł). Mimo tej dopłaty i tak sporo zaoszczędzimy, nawet, gdy nie wykorzystamy książeczki w całości. Dla porównania: jednorazowy bilet z Krakowa do Gdańska w EIC wraz z miejscówką kosztuje 120 zł, a z Katowic 117 zł. Powrót - drugie tyle. Książeczki z pakietem trzech biletów można już teraz kupować w salonach Empik, ale promocja obowiązuje od 26 czerwca do 30 września.
• Oferta "Wakacje z Intercity" dotyczy szybszych, a więc i droższych pociągów Ex i EIC. Ale nad morze dojedziemy także tańszymi i mniej komfortowymi (bez klimatyzacji) połączeniami typu TLK. Podróż w jedną stronę do Trójmiasta będzie kosztować z Krakowa czy Katowic niespełna 70 zł, a z Częstochowy 60. I to bez uwzględnienia ofert promocyjnych, o których poniżej.
• "Rodzina z PKP Intercity". Jeśli jedzie z nami przynajmniej jedno dziecko do ukończenia 16 lat, to każdy z podróżnych (dwie do pięciu osób) otrzyma zniżkę 33 proc. Ale uwaga - w okresie szczytów przewozowych, tj. gdy wyjazd ze stacji początkowej następuje w piątek w godz. 14-20 - oferta nie obowiązuje w pociągach Ex, EIC i EuroCity (EC), a jedynie w TLK. Osoby, które rozpoczęły podróż w godzinach poprzedzających wyłączenie, mogą ją ukończyć w czasie, w którym ulga nie ma zastosowania, pod warunkiem że odbywają przejazd bezpośrednim pociągiem. Dzieci do ukończenia 16. roku życia mogą skorzystać z indywidualnych ulg ustawowych.
• "Super Bilet". Za 50 zł można kupić bilet na przejazd w 2 klasie dowolnym pociągiem Ex lub EIC - ale najpóźniej na trzy dni przed odjazdem. I to pod warunkiem, że takie bilety jeszcze są, ponieważ ich pula jest ograniczona. Jeśli znamy datę podróży, należy udać się jak najwcześniej do kas PKP Intercity.
• "Bilet Weekendowy". W klasie 2 kosztuje 119 zł, a w klasie 1 - 199 zł. Uprawnia do nieograniczonej liczby przejazdów w EIC, Ex i TLK. Bilet Weekendowy jest imienny, obowiązuje od godz. 19 dnia roboczego poprzedzającego dzień wolny od pracy do pierwszego dnia roboczego, następującego po tych dniach do godz. 6. Dodatkowo, w przypadku pociągów EIC i Ex, należy wykupić miejscówkę, natomiast w TLK miejscówki są tylko - i to fakultatywne - w klasie 1 (10 zł). Do "Biletu Weekendowego" można za 15 zł kupić "Bilet Plus", który umożliwia (od godz. 18 dnia roboczego poprzedzającego dzień wolny do godz. 6 dnia następującego po dniu wolnym wielokrotne przejazdy w pociągach typu Regio Przewozów Regionalnych.
• "Bilet Podróżnika" - tańszy wariant "Biletu Weekendowego", obowiązujący tylko w pociągach TLK, co może się przydać mieszkańcom Częstochowy, gdzie EC i EiC nie jeżdżą. Czas obowiązywania jest taki sam. Cena "Biletu Podróżnika" w klasie 2 to 65 zł, a w klasie 1 - 95 zł. I do tego biletu można dokupić "Bilet Plus".
• "Bilet Niebieski". Jeśli wybieramy się pod koniec czerwca np. na Hel, a na początku sierpnia pojedzie tam nasza znajoma, zaś potem jeszcze kolega, to można kupić "Bilet Niebieski" na pięć przejazdów w danej relacji w cenie czterech. Są też wersje ulgowe biletu.

Spółka Przewozy Regionalne

• "TY i raz, dwa, trzy". Oferta dla osób - np. rodzin, ale niekoniecznie - podróżujących wspólnie w tej samej relacji. Pierwsza osoba kupuje bilet normalny lub z przysługującą ulgą ustawową (np. ze zniżką 37 proc. dla uczniów czy studentów), a druga trzecia i czwarta płacą wg specjalnej taryfy "Razem". Np. bilet na pociąg IR lub REx na odległość 401-500 km kosztuje normalnie 44 zł, a w taryfie "Razem" 30 zł 80 gr. Oferta ważna jest we wszystkich pociągach przewoźnika, czyli R, IR i REx, ale są też honorowane przez regionalnych spółki przewozowe: Koleje Dolnośląskie operujące na niektórych trasach sudeckich oraz ArrivęPCC, jeżdżącą po woj. kujawsko-pomorskim (zapewnia dojazd do miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich) i częściowo po pomorskim.
• "RegioKarnet". Uprawnia do nieograniczonej liczby przejazdów pociągami Przewozów Regionalnych, Kolei Dolnośląskich oraz ArrivyPCC w trzech dowolnie wybranych dniach, w ciągu dwóch kolejnych miesięcy od daty wskazanej przez pasażera na karnecie. Do kupienia także w pociągu. RegioKarnety są w dwóch wersjach: za 55 zł - na pociągi typu R (dawne osobowe) oraz w Kolejach Dolnośląskich i ArrivaPCC, oraz za 79 zł - ważny także w dalekobieżnych połączeniach IR, REx. To bilet imienny. Nie można jednak z niego korzystać w pociągach objętych taryfą specjalną (np. na lotnisko Balice). Natomiast można go wykorzystać na podróż przez granicę do niemieckich miejscowości Löcknitz, Tantow, Görlitz, Forst (Lausitz), Küstrin Kietz, Frankfurt n/O.
• "RegioPiątka". Bilet uprawnia do pięciu przejazdów na danej trasie w cenie czterech w ciągu dwóch kolejno po sobie następujących miesięcy. Ciekawostką jest to, że na podstawie biletu może podróżować więcej niż jedna osoba pod warunkiem ostemplowania tylu rubryk karnetu, ilu podróżnych zamierza odbyć przejazd w relacji, klasie, pociągu i wg taryfy wskazanych na bilecie. Oznacza to, że z oferty mogą skorzystać np. cztery osoby, a piąta jedzie gratis.
• "RegioKarta". Kosztuje 99 zł na pół roku i 169 na rok. Uprawnia do ok. 30 proc. zniżki na bilety jednorazowe i 15 proc. na okresowe. Z RegioKartą można podróżować także pociągami ArrivyPCC i Kolei Dolnośląskich.
• "Legitymacja seniora". Kosztuje 75 zł i uprawnia do 50 proc. ulgi w pociągach Przewozów Regionalnych, Kolei Dolnośląskich, Kolei Mazowieckich, Szybkiej Kolei Miejskiej w Trójmieście i Warszawskiej Kolei Dojazdowej. Legitymacja ważna jest przez rok począwszy od daty wskazanej przez kupującego.
• "Bilet turystyczny". Uprawnia do nieograniczonej liczby przejazdów pociągami Przewozów Regionalnych, Kolei Dolnośląskich oraz ArrivyPCC od godz. 18 w dniu roboczym poprzedzającym bezpośrednio kolejno po sobie następujące dni wolne od pracy, do godz. 6 pierwszego dnia roboczego następującego po tych dniach. To bilet imienny dostępny w dwóch wersjach: pasażerowie jeżdżący tylko pociągami Regio (także Kolejami Dolnośląskimi i Arriva PCC) płacą 30 zł, a podróżujący także IR i REx - 60 zł. W pociągu można dokonać dopłaty w razie zmiany kategorii połączenia. Ponadto Bilet Turystyczny uprawnia do przejazdu do stacji przygranicznych w Niemczech i Czechach.
• "Wspólny przejazd", To propozycja dla tych, którzy w wakacyjnej podróży korzystają z odcinków linii kolejowych obsługiwanych przez różnych przewoźników. Bilety "Wspólny przejazd", dające ok. 10 proc. oszczędności, można kupić tylko w kasach, nie są natomiast sprzedawane przez konduktorów. Uwaga: oferta nie obejmuje wszystkich działających w Polsce przewoźników, a jedynie: Przewozy Regionalne, PKP Intercity, Koleje Mazowieckie (lokalne połączenia wokół stolicy, ale także wakacyjny pociąg "Słoneczny" z Warszawy do Gdyni za 35 zł obsługiwany wagonami piętrowymi), Szybką Kolej Miejską w Trójmieście. Poza tym żaden z łączonych odcinków (różnych operatorów) nie może być krótszy niż 51 km. Biletu "Wspólny przejazd" nie można kupić, jeśli podróżny zamierza skorzystać z przejazdu na podstawie biletu rodzinnego, grupowego lub z innej oferty poszczególnych przewoźników.

Rower w pociągu

• PKP Intercity - 9 zł niezależnie od relacji
• Przewozy Regionalne - 5 zł niezależnie od relacji, a w weekendy 1 zł. Za 55 zł można też kupić abonament miesięczny.